Tiểu sử Nghệ sĩ
Phượng Hằng
update_topic(strategic_intent='Creating an encyclopedia entry for Phượng Hằng based on the provided data, adhering to all specified formatting and con...
Những mảnh ghép tri thức âm nhạc
Khám phá kho lưu trữ kỹ thuật số, nơi kết nối các thế hệ nghệ sĩ, câu chuyện đằng sau những bản nhạc bất hủ và mạng lưới tri thức âm nhạc sâu rộng.
Những Mảnh Ghép & Giai Thoại
Xem tất cảTiểu sử Nghệ sĩ
Phương Vy
update_topic(strategic_intent='Creating an encyclopedia entry for Phương Vy based on the provided data, following specified formatting and content rul...
Thông tin Bài hát
Anh đứng đây là đâu
Tổng quan Tên bài hát: Anh đứng đây là đâu Người sáng tác nhạc: Đang cập nhật Người viết lời: Đang cập nhật Năm phát hành: Đang cập nhật Nội dung n...
Giai thoại Bài hát
Ba Bà Đi Bán Lợn Con
Nhạc thiếu nhi...
Giai thoại Bài hát
Ba Mươi Năm
Trình duyệt của bạn không cho phép chơi nhạc. Ba mươi năm - Võ Tá Hân phổ nhạc, Khắc Dũng trình bày...
Thông tin Bài hát
Anh vẫn buồn như xưa
Tổng quan Bài hát "Anh vẫn buồn như xưa" được sáng tác và viết lời bởi nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ. Năm sáng tác: Đang cập nhật. Tăng Nhật Tuệ là một nhạc ...
Giai Thoại Cuốn Hút
Xem tất cảNước mắt mùa thu
Rất nhiều những nhạc sĩ tên tuổi lớn của âm nhạc Việt Nam, phần vì cảm mến tiếng hát Lệ Thu, phần có lẽ để tri ân giọng ca đã góp phần thăng hoa những sáng tác của mình đã viết nhiều nhạc phẩm cho tiếng hát của nữ danh ca. Có thể kể đến một số ca khúc nhưNước Mắt Mùa Thucủa nhạc sĩ Phạm Duy,Xin Còn Gọi Tên Nhaucủa nhạc sĩ Trường Sa,Chiếc Lá Thu Phaicủa nhạc sĩ Trịnh Công Sơn,… Dù cả 3 ca khúc trên đều từng được nữ danh ca thể hiện, được phổ biến và yêu thích rộng rãi, nhưng khi nhắc đến tên Lệ Thu, người ta lại nhớ nhiều nhất đến ca khúcNước Mắt Mùa Thumà nhạc sĩ Phạm Duy sáng tác. Bởi ngay từ tựa đề ca khúcNước Mắt Mùa Thuđã có thể thấy ngay sự liên hệ với cái tên Lệ Thu. Trong một lần trả lời phỏng vấn, nữ danh ca cho biết:“Tôi lấy tên Lệ Thu vì tôi giấu gia đình. Thật ra tên đó nó không có trong tiềm thức của tôi nhưng tự nhiên nó bật ra, tôi không hiểu từ đâu”.Không ngờ rằng, chính cái tên tự nhiên rớt ra này kết hợp với tiếng hát buồn rơi, đầy cảm xúc của nữ danh ca đã trở thành nguồn cảm hứng âm nhạc cho các nhạc sĩ. Có ý kiến cho rằng, nhạc sĩ Phạm Duy viếtNước Mắt Mùa Thunhằm mục đích tri ân nữ danh ca đã có công hồi sinh và phổ biến ca khúcNgậm Ngùicủa ông. Danh ca Lệ Thu là nữ nghệ sĩ hiếm hoi mà tên tuổi thành danh không gắn liền với riêng một nhạc sĩ hay dòng nhạc nào. Nhắc đến Lệ Thu, người ta nhớ đến “tiếng hát vàng mười” chỉn chu, rõ đẹp. Tiếng hát đó từng được xưng tụng là một trong những giọng hát tình ca hay nhất của nền tân nhạc Việt Nam, đặc biệt là những tình khúc buồn. Lệ Thu hát chậm, rõ lời bằng chất giọng khàn nhẹ, sâu lắng và trầm buồn. Tiếng hát Lệ Thu khi hát những nốt cao, không chới với mà ngân vang đầy rung cảm. Hát về nỗi buồn mà cảm giác như cái buồn lận vào trong tim gan, rạn vỡ cả khối lòng băng giá. Ca sĩ Lệ Thu có lần nói:“Người nghe cảm nhận giọng của tôi có điều gì đó như uẩn ức. Thật ra, tôi là người biết làm chủ cảm xúc và diễn tả nó một cách tỉnh táo”. Nước mắt mùa Thu khóc ai trong chiềuBằng cây trút lá nghĩa trang đìu hiuTừng chiếc từng chiếc lệ khô vàng héoBuồn thương từng kiếp nằm trong mộ réo tên người đời quênNước mắt mùa Thu khóc thương triền miên Nhạc sĩ Phạm Duy vốn mang một tâm hồn âm nhạc phong phú, một đôi tai tinh tế, một tài năng âm nhạc thuộc hàng đầu trong tân nhạc Việt. Vậy nên, không có gì quá khó hiểu khi ông yêu và trân trọng giọng hát Lệ Thu đến như vậy.“Nước mắt mùa thu khóc ai trong chiều”,và Lệ Thu cũng chính lànước mắt mùa thu.Nhạc sĩ đã sử dụng thủ pháp “chơi chữ” để xưng tụng tiếng hát của nữ danh ca một cách khéo léo. Ông không nhắc đến tên người ca sĩ mang giọng hát buồn đến rơi lệ một cách riêng tư mà xưng tụng giọng ca nhưnước mắt mùa thucủa bà. Mùa Thu đã luôn mang một hình ảnh trầm buồn, sầu dâng man mác,nước mắt mùa thulại càng buồn hơn, bi luỵ hơn. Có lẽ chỉ với hìnhnước mắt mùa thuđẹp, sầu, buồn, bay bổng mới có thể diễn tả hết được vẻ đẹp của tiếng hát Lệ Thu. Với câu hát tiếp theo ta thấy có một sự liên tưởng khá độc đáo:“Bằng cây trút lá nghĩa trang đìu hiu”.Thì ra, nhạc sĩ nhìn những chiếc lá rơi nhanh trong khung cảnh nghĩa trang đìu hiu giống như là những giọt nước mắt của mùa thu đang đổ xuống: “Từng chiếc từng chiếc lệ khô vàng héo”.Những chiếc lá vàng khô rơi xuống tựa như những giọt lệ héo hắt, sầu buồn, vô vọng, buồn thương cho những kiếp người nằm dưới mộ, réo khóc những cái tên đã bị người đời lãng quên từ bao giờ. (Câu hát này thường bị nhầm chữ Bằng thành chữ Hàng:Hàng cây trút lá nghĩa trang điều hiu.Xem lại trong tờ nhạc, và nghe lại bản thu âm đầu tiên của Lệ Thu thì nghe rõ chữ BẰNG. Tuy nhiên trong 1 bản thu âm sau 1975, chính Lệ Thu cũng hát nhầm thành HÀNG) Và đây cũng lại giọng ca như“nước mắt mùa thu”ấy đang“khóc trong đêm dài”: Nước mắt mùa Thu khóc trong đêm dàiMùa mưa chới với tiếng mưa buồn rơiNgười xây ngục tối tình yêu lừa dốiGiọt mưa tìm tới để chia lầm lỗi với người hoài trinhNước mắt mùa Thu khóc cho cuộc tình Click để nghe Lệ Thu hát Nước Mắt Mùa Thu qua phần hòa âm của Trúc Hồ Ở đây ta bắt gặp tiếng hát của người ca sĩ ngân lên trên khúc nhạc tình buồn, tựa như tiếng khóc ỉ ôi, thê thiết trong một đêm dài dằng dặc.“Mùa mưa chới với tiếng mưa buồn rơi”là một hình ảnh so sánh rất sáng tạo của nhạc sĩ. “Mùa mưa” mà cũng phải “chới với”, phải “ngỡ ngàng” với tiếng hát như “tiếng mưa buồn rơi” của người nghệ sĩ. Và trong tiếng hát như “nước mắt mùa thu” ấy, hàng loạt những hình ảnh u buồn, tăm tối, thê lương nhất của một cuộc tình tan vỡ lần lượt hiện ra cấu xé tâm hồn người nghe. Nước mắt mùa Thu khóc cho hạnh phúcMỏng manh vụt đến rồi tan tành, như trăng thanhNước mắt nào nguôi khóc cho đời mất thần linhRồi, người xa người (tôi xa tôi). Rồi khi tiếng hát ấy“khóc cho hạnh phúc”cũng rất đỗi tinh tế, trầm sâu, giằng xé giữa những dòng cảm xúc. Thứ hạnh phúc “mỏng manh vụt đến rồi tan tành, như trăng thanh”. Như trăng thanhlà một hình ảnh rất đắt, rất thơ mộng, quý hiếm và thanh thoát lạ kỳ. Nếu nhạc sĩ Trường Sa viết về tiếng hát Lệ Thu bằng những ngôn từ thật đẹp, gần gũi và giản dị:“tiếng hát bay trên hàng phố bâng khuâng”, thì nhạc sĩ Phạm Duy đã chọn một chỗ đứng thoáng rộng hơn để có thể nhìn bao quát hơn, xưng tụng tiếng hát của người ca sĩ một cách sâu sắc trong nhiều cung bậc cảm xúc. Trong âm nhạc Việt, đây có lẽ là ca khúc hiếm hoi mà người nhạc sĩ liên tục xưng tụng tiếng hát của người ca sĩ bằng những thanh âm thánh thót, những hình ảnh diễm lệ, bay bổng trong sự thấu cảm sâu sắc. Nước mắt mùa Thu khóc than một mìnhMột đời ca sĩ hát trong buồn tênhGiọng ca buồn bã vào trong đời úaThời gian còn đó còn thương còn nhớ hoàiTrời ơi nước mắt mùa Thu khóc thân phận mình Những âm giai bay bổng, tỉ mỉ, tinh tế của nốt nhạc hoà với những lời ca sâu sắc, mê đắm đã kéo người nghe đi qua rất nhiều giai tầng cảm xúc trong tiếng hát của“nước mắt mùa thu”, nhưng có những tầng bậc thanh âm trong tiếng hát ấy không phải ai cũng nghe được. Đó là tiếng“khóc than một mình”,khóc cho“một đời ca sĩ hát trong buồn tênh”. Những tiếng hát khóc cho đời, cho người thì dễ được đồng cảm, được lắng nghe, được thăng hoa, xưng tụng nhưng những tiếng hát lặn vào trong tim, khóc cho thân phận của chính những người ca sĩ thì lại lặng lẽ,“buồn bã vào trong đời úa”,và vang vọng mãi hoài. Câu hát “trời ơi, nước mắt mùa thu khóc thân phận mình”bật ra đầy chua chát, đắng cay. Những người ca sĩ, nghệ sĩ trong mắt người đời luôn là những người“thương vay khóc mướn”nhưng rất nhiều lần trong những giọt“nước mắt mùa thu”của họ lại là nước mắt, là tiếng lòng thực sự nhưng không thể sẻ chia, chỉ có thể thể ngậm ngùi chua xót“khóc thân phận mình”. Click để nghe Lệ Thu hát Nước Mắt Mùa Thu trước 1975 Danh ca Lệ Thu trong một lần về nước biểu diễn, đã từng trả lời phỏng vấn về ca khúc này như sau: “Đúng là nhạc sĩ Phạm Duy viết bài hát này để tặng cho tôi, nhưng đó là cảm nhận của riêng ông. Đôi khi dưới ánh đèn màu mình có một cuộc sống khác, nhưng như tôi đã nói, cuộc sống của tôi không “buồn tênh” lắm đâu”. Tuy nhiên, về cuối đời, nhạc sĩ Phạm Duy có lần tâm sự:“Tôi soạn Nước Mắt Mùa Thu không phải để dành tặng riêng cô Lệ Thu đâu”mà “Bài hát nói về tất cả những phận người, trong đó có cả những người ca sĩ không tên không tuổi, một đời phải hát trong buồn tênh…”. Từ lời giải thích của nhạc sĩ Phạm Duy, có thể hiểu ông viết ca khúc này tặng cho tiếng hát Lệ Thu, chứ không phải viết riêng cho cuộc đời Lệ Thu. Nhạc sĩ chỉ mượn cái tên Lệ Thu, mượn tiếng hát Lệ Thu giống như một đại diện cho thân phận những người nghệ sĩ chìm trôi trong số mệnh cuộc đời. Người nghệ sĩ dù là thành danh trên sân khấu hay vô danh với“một đời ca sĩ hát trong buồn tênh”đều cũng sẽ có lúc ngậm ngùi“khóc thân phận mình”. Nhạc phẩmNước Mắt Mùa Thukhông chỉ gắn liền với tên tuổi Lệ Thu, mà còn được danh ca thể hiện rất nhiều lần trên sân khấu ca nhạc trước và sau năm 1975. Riêng về thu thanh, Lệ Thu có ít nhất 7 bản thu cho ca khúc này (không tính bản live). Ngoài Lệ Thu, ca sĩ Khánh Ly cũng đã thể hiện rất thành công ca khúc. Bài: Niệm QuânBản quyền bài viết của nhacxua.vn Phạm Duy viết về mùa Xuân rất nhiều. Ở đây, tôi xin nêu một vài cảm nhận về mùa Xuân... Trong số những ca khúc viết thời đi kháng chiến của nhạc sĩ Phạm Duy, hầu hết là những ca... Những ca khúc tân nhạc viết về Mùa Xuân được sáng tác vào đầu những năm 1950 vốn không phải... Trong tân nhạc Việt Nam, nhạc sĩ Phạm Duy có thể không phải là người tài năng nhất, không phải... Sau đây là bài viết của cố danh ca Quỳnh Giao nói về Đường Chiều Lá Rụng, một ca khúc... Sau khi vào tới miền Nam, hát xong tại Sài Gòn, gánh hát Đức Huy khởi sự xuống Lục tỉnh.... © 2020NhacXua.VN- Nhạc Xưa Thời Báo.\n\n--- Tư liệu bổ sung từ Hợp Âm Việt ---\n\nDanh ca Lệ Thu: Sự nghiệp lẫy lừng, đời tư lận đận Lệ Thu hay nước mắt mùa Thu
Ngậm ngùi
Bài thơ gốc được Huy Cận viết từ thập niên 1940 trong tập "Lửa thiêng" ngập tràn sầu muộn. Qua lăng kính âm nhạc tài hoa của Phạm Duy, nhạc khúc trở thành lời vỗ về ngọt ngào dịu hiền xoa dịu những lo âu bão giông của đời người nghệ sĩ phong trần chốn nhân gian.
Chuyến đò vĩ tuyến
Chuyến đò vĩ tuyến - Đồng Chinh (tone Bm) Ngọc Diệu - tone Cm
Ba Bà Đi Bán Lợn Con
Nhạc thiếu nhi
Tình Cầm
Sinh thời, nhạc sĩ Phạm Duy từng nói rằng ông rất yêu mến các sáng tác của nhà thơ Hoàng Cầm, đã nhiều lần đưa thơ vào nhạc. Tình bạn thân thiết của Phạm Duy và Hoàng Cầm không chỉ đơn thuần là mối quan hệ giữa một nhạc sĩ phổ nhạc và một nhà thơ. Mà qua những bài thi nhạc hòa quyện đó, họ vỗ về nhau về tinh thần, nâng đỡ nhau cùng thăng hoa trong sự nghiệp. Có nhiều nhận xét rằng, xét về tài phổ nhạc vào thơ, không ai qua được nhạc sĩ Phạm Duy. Điều đó dường như chưa bao giờ sai, và với những bài thơ mà Phạm Duy đã trót yêu, ông hiếm khi làm người nghe thất vọng. Dù luôn khiêm nhường ca tụng những người thi sĩ đã mang cho ông những bài thơ tuyệt mỹ, nhưng chính ông cũng đóng góp không nhỏ vào việc phổ biến những ca khúc và tên tuổi của những thi sĩ ấy. Nhiều người không thích ông bởi tính cách phóng túng, “nghiện tình” có phần “bừa bãi” của ông, nhưng cách ông tiếp cận một bản thơ, làm sống dậy nó bằng âm nhạc luôn khiến người ta ngưỡng mộ. Ngoài tài năng thiên bẩm, như thể muôn vàn nốt nhạc đã được soạn sẵn trong đầu, đọc thơ mà ra nhạc, thì đó còn là sự chăm chút chỉn chu, thấu đáo của người nhạc sĩ trong từng câu chữ và ngôn từ. Và ca khúc“Tình Cầm” mà Phạm Duy phổ nhạc từ bài thơ“Nếu Anh Còn Trẻ”của thi sĩ Hoàng Cầm chính là minh chứng cho sự toàn tâm, thuỷ chung đó của nhạc sĩ Phạm Duy với âm nhạc. Click để nghe Sĩ Phú hát Tình Cầm Bài thơ được Hoàng Cầm viết năm 1941, nhưng đến tận năm 1985, Phạm Duy mới đem phổ nhạc. Có lẽ bởi đến tận khi đó, khi tuổi đã ngoài sáu mươi, mọi chuyện đã an bày, ông mới thấu cảm được nỗi đau của người bạn trong mối tình ẩn giấu sau bài thơ chất chứa nhiều dự cảm buồn. Xuất xứ bài thơ “Nếu Anh Còn Trẻ” – Những dự cảm buồn vận vào cuộc tình Giai nhân – Thi sĩ Người đẹp trong mối tình buồn ấy chính là nữ nghệ sĩ của sân khấu kịch Tuyết Khanh. Đó là người phụ nữ mà nhan sắc và tài năng của nàng đã khiến bao chàng trai si tình phủ phục. Nhưng chuyện đời lắm lúc oái ăm. Phớt lờ tất cả những săn đón hào hoa, người đẹp lại đem lòng yêu chàng thi sĩ Hoàng Cầm, vào lúc mà ông đã lập gia đình. Không thể đem thân đáp trả tình yêu của người đẹp, Hoàng Cầm bèn viết tặng nàng một bài thơ để bày tỏ lòng mình. Đó chính là bài thơ “Nếu Anh Còn Trẻ”: Nếu anh còn trẻ như năm ấyQuyết đón em về sống với anhNhững khoảng chiều buồn phơ phất lạiAnh đàn em hát níu xuân xanh… Bài thơ là lời than thở, tiếc nuối về mối duyên tình ngang trái, lỡ làng giữa chàng thi nhân và nàng nghệ sĩ. Đặc biệt, trong những câu thơ cuối cùng, cái kết của đôi trai gái, cũng chính là cái kết của mối duyên Hoàng Cầm – Tuyết Khanh sau đó: Nếu có ngày mai anh trở gótQuay về lãng đãng bến sông xaThì em còn đấy hay đâu mất?Cuối xóm buồn teo một tiếng gà… Đúng 4 năm sau ngày bài thơ được viết ra, người vợ đầu, được cha mẹ cưới gả của Hoàng Cầm đột ngột qua đời khi ông đang xa nhà. Năm 1946, Hoàng Cầm kết hôn với người vợ thứ 2, đó chính là người đẹp Tuyết Khanh. Cuộc tình của hai người thăng hoa với sự ra đời của cô con gái mang tên Kiều Loan và một vở kịch thơ cùng tên do Hoàng Cầm chắp bút, Tuyết Khanh đảm nhiệm vai nữ chính. Vở kịch được công diễn một lần duy nhất tại nhà hát lớn Hà Nội tháng 11 năm1946. rồi bị chìm vào quên lãng đến tận hơn 60 năm sau mới được diễn lại. Người đàn bà đẹp, tài năng Tuyết Khanh cũng vĩnh viễn rời xa ánh đèn sân khấu ngay khi vở kịch “Kiều Loan” hạ màn. Năm 1948, khi cô con gái Kiều Loan được 2 tuổi, hai vợ chồng Hoàng Cầm đưa con lên chιến khu tản cư theo Đoàn Văn nghệ tuyên truyền lưu động Việt Bắc. Tuy nhiên, cuộc sống tạm bợ, rong ruổi, cực khổ nơi rừng núi khiến việc nuôi dưỡng cô con gái nhỏ gặp rất nhiều khó khăn. Một hôm, Tuyết Khanh nhận được tin mẹ đang tìm kiếm mình sau thời gian ly loạn và lưu lạc, bặt tin tức. Tuyết Khanh quyết định đưa con về Hải Phòng với mẹ. Cuộc chia ly buồn bã nhưng không tuyệt vọng bởi không ai nghĩ rằng, đó lại là cuộc ly biệt đã cướp đi gần nửa đời người. Năm 1954, Hoàng Cầm trở về, tìm lại vợ cũ và con nhưng Tuyết Khanh sau thời gian đợi chờ vô vọng, đã lập gia đình mới và đưa con vào Nam theo chồng. Không còn hy vọng trùng phùng, ông lập gia đình với người vợ thứ ba là bà Hoàng Yến. Nhưng trong sâu thẳm trái tim mình, ông vẫn mong chờ tin tức của người vợ cũ và cô con gái nhỏ Kiều Loan. Năm 1975, khi 2 miền thống nhất, Hoàng Cầm mới được gặp lại con gái tại Sài Gòn. Cuộc hội ngộ vô cùng xúc động trong tiếng khóc nức nở của cô con gái Kiều Loan lúc này đã 28 tuổi, đã lập gia đình và có hai con. Còn về phần Kiều Khanh, sau khi nuôi dạy con gái trưởng thành, bà qua Mỹ định cư. Về cuối đời, bà chọn con đường tu hành, ăn chay niệm Phật, buông bỏ tơ vương trần thế. Ca khúc “Tình Cầm” – Lời an ủi của nhạc sĩ Phạm Duy dành cho người bạn thơ của mình. Ngay từ tựa đề ca khúc, dường như có một sự “chơi chữ” nho nhỏ của nhạc sĩ Phạm Duy. Tình Cầm vừa có ý chỉ mối tình của Hoàng Cầm, lại vừa mang ý nghĩa chỉ một mối tình bị “giam cầm”, không được thăng hoa. Như đã nói ở trên, nhạc sĩ Phạm Duy viết ca khúc “Tình Cầm” năm 1985. 44 năm đã trôi qua kể từ thời điểm bài thơ được viết, cuộc đời mỗi người đã được an bày theo những cách không thể ngờ đến. Cuộc tình mộng ước “nếu anh còn trẻ” khi xưa đã không còn là tình mộng, tình tâm tưởng mà thành sự thực, đã mang đầy đủ những cung bậc của yêu thương và sầu hận, của hội ngộ và chia ly, của hạnh phúc và khổ đau, của thăng hoa và bế tắc, hy vọng và cả tuyệt vọng,… Nếu bài thơ của Hoàng Cầm chỉ vỏn vẹn có 3 khổ thơ. Hai khổ thơ đầu lột tả niềm khao khát, ước ao, sự tiếc nuối của chàng thi sĩ khi không thể sánh duyên cùng người yêu. Khổ thơ cuối cùng phảng phất những dự cảm ly biệt sầu buồn tuyệt vọng. Thì với ca khúc “Tình Cầm”, nhạc sĩ Phạm Duy đã “cập nhật” thêm rất nhiều tình tiết mới trong mối tình Hoàng Cầm – Tuyết Khanh. Vậy nên, ca khúc “Tình cầm” cũng theo đó mà dài ra thêm một khổ, chất chứa nhiều cảm xúc hơn, trở thành một phiên bản mới đặc biệt, có nhiều khác biệt so với bài thơ gốc. Bài thơ của thi sĩ Hoàng Cầm viết năm 1941: Nếu anh còn trẻ như năm ấyQuyết đón em về sống với anhNhững khoảng chiều buồn phơ phất lạiAnh đàn em hát níu xuân xanh Nhưng thuyền em buộc sai duyên phậnAnh lụy đời quên bến khói sươngNăm tháng…năm cung mờ cách biệtBao giờ em hết nợ Tầm Dương? Nếu có ngày mai anh trở gótQuay về lãng đãng bến sông xaThì em còn đấy hay đâu mất?Cuối xóm buồn teo một tiếng gà… Và ca khúc viết lại của nhạc sĩ Phạm Duy: Nếu anh còn trẻ như năm cũQuyết đón em về sống với anhNhững khi chiều vàng phơ phất đếnAnh đàn em hát níu xuân xanh Có mây bàng bạc gây thương nhớCó ánh trăng vàng soi giấc mơCó anh ngồi lại so phím cũMong chờ em hát khúc Xuân xưa. Nhưng thuyền em buộc trên sông HậnAnh chẳng quay về với trúc tơNgày tháng tỳ bà vương ánh nguyệtMộng héo bên song vẫn đợi chờ Nếu có ngày nào em quay gótLui về thăm lại bến Thu xaThì đôi mái tóc không còn xanh nữaMây bạc trăng vàng vẫn thướt tha… Những câu hát mở đầu đầy tiếc nuối, chất chứa ước mơ và khát vọng của chàng thi sĩ đã lập gia đình, lỡ vương tình với người đẹp được nhạc sĩ Phạm Duy giữ lại y nguyên, không thay đổi. Nếu anh còn trẻ như năm cũQuyết đón em về sống với anh Bởi dù là 44 năm trước hay là 44 năm sau, chàng thi sĩ có lẽ vẫn ở tâm trạng đó, không đổi dời, vẫn“quyết đón em về sống với anh”nếu anh còn trẻ, nếu anh còn cơ hội. Chỉ một từ “quyết” đó thôi đã nặng hơn cả vạn lời yêu đương, hứa hẹn. Chàng thi sĩ trong cơn say tình đã vẽ ra cả một viễn cảnh hạnh phúc với người đẹp: Những khi chiều vàng phơ phất đếnAnh đàn em hát níu xuân xanh Trong thơ, Hoàng Cầm viết“những khoảng chiều buồn phơ phất lại”.Đó làkhoảng thời gianrảnh rỗi, buồn tẻ vu vơ, không biết làm gì, đến rồi lại đến. Vì chiều buồn nên“em đàn anh hát”để xua đi nỗi buồn và để“níu”lại“xuân xanh”.Câu thơ phảng phất một nỗi buồn của tuổi, của thời gian, của đời sống. Thứ buồn sầu muộn mơ màng luôn xuất hiện trong thơ Hoàng Cầm. Nhạc sĩ Phạm Duy thì khác, ông không chịu đựng cái sự buồn của những buổi chiều mà tận hưởng nó, nên ông viết lại thành: “Những khi chiều vàng phơ phất đến”.Nhạc sĩ chỉ thay chữ“buồn”bằng chữ“vàng”, ý nghĩa lời hát đã đảo ngược hoàn toàn. Đó là những buổi“chiều vàng” phớt nắng đầy lãng mạn, được đón đợi “đến”, chứ không phải “lại” đến một cách nhàm chán, để đôi nhân tình“anh đàn em hát níu xuân xanh”.Cũng là “níu” đấynhưng là cái sự “níu” trong niềm hạnh phúc, trong sự tình tứ, lãng mạn của tình nhân chứ không phải để xua đi những “khoảng chiều buồn”. Bởi những buổi “chiều vàng” kia có rất nhiều thứ đáng để ngắm nhìn, để hồi tưởng, để mơ ước, để tận hưởng và để “níu xuân xanh”. Trong thơ, viễn cảnh tình tứ sau khi“quyết đón em về”chỉ được Hoàng Cầm rón rén đề cập trong câu: “Những khoảng chiều buồn phơ phất lại,anh đàn em hát níu xuân xanh”, bởi mối tình Hoàng Cầm – Tuyết Khanh của năm 1941 chỉ là mối “tình câm”, mối tình tâm tưởng. Còn “Tình Cầm” của năm 1985 đã trải qua những tháng ngày hạnh phúc, thăng hoa thực sự, đã nhuốm màu bay bổng, tình tứ của “người tình già” đa tình Phạm Duy. Hãy nghe những câu hát tiếp theo của nhạc sĩ: Có mây bàng bạc gây thương nhớCó ánh trăng vàng soi giấc mơ Nhạc sĩ Phạm Duy đã vẽ nên một bức tranh chiều muộn vô cùng tình tự với “mây bạc”, “trăng vàng” cùng nhau hiện diện, minh chứng cho tình yêu đôi lứa, chắp cánh cho giấc mộng tình của đôi nhân tình. Trong bức tranh đó, vẫn là cảnh chàng trai và cô gái tình tự“anh đàn em hát”nhưng cụ thể hơn, rõ ràng hơn về thời gian: Có anh ngồi lại so phím cũMong chờ em hát khúc Xuân xưa Chỉ với hình ảnh “so phím cũ” và “hát khúc Xuân xưa”, vòng quay của thời gian đã được xác nhận. Đôi tình nhân trong bức tranh dường như đã ngồi đó từ rất lâu rồi, phím đàn cũ, ca khúc xưa đã được họ hát đi hát lại nhiều lần, cũ mà không cũ, bởi tình yêu giữa họ vẫn ngập tràn thương nhớ, và những giấc mơ chưa bao giờ thôi được thắp sáng. Bằng sự tinh tế và tài tình, nhạc sĩ Phạm Duy đã khéo léo thổi vào bức họa tình yêu những sắc màu huyền thoại lấp lánh của thứ tình yêu không tuổi tác, không thời gian, thứ tình yêu vĩnh hằng. Tình yêu trong mơ ước, trong mộng tưởng bao giờ cũng đẹp, cũng lấp lánh, thi vị và quyến rũ như vậy. Nhưng “đời không như là mơ”, nên Hoàng Cầm viết: Nhưng thuyền em buộc sai duyên phậnAnh lụy đời quên bến khói sươngNăm tháng, năm cung mờ cách biệtBao giờ em hết nợ Tầm dương? Yêu một người đã lập gia đình thì đúng là nàng Tuyết Khanh đã“buộc sai duyên phận”thật. Nhưng vào thời điểm 4 năm sau đó, thì câu thơ này lại không còn đúng nữa, bởi Hoàng Cầm – Tuyết Khanh đã nên duyên nên phận vợ chồng thực sự. Và chỉ chừng 10 năm sau thì mối duyên phận của họ lại bị đẩy sang một thái cực hoàn toàn đối lập. Thi sĩ Hoàng Cầm năm xưa trong sự lấn cấn và cả những bất đồng không được hoá giải đã khiến cuộc ly biệt trở thành vĩnh viễn. Bởi khi cất bước ra đi, Tuyết Khanh cũng mang chút ít giận hờn Hoàng Cầm trong những lời cuối để lại cho chồng:“Ba ngày sau em sẽ về, nếu anh không lo được tiền thì em vẫn cứ về. Em không thể chịu nổi nữa, nếu anh về với em thì càng tốt, nếu không cũng đành”.Phụ nữ nói có là không, nói không là có, dù bảo là “cũng đành” nhưng yêu thật sự thì sẽ “không đành”. Không hiểu Hoàng Cầm khi đó có hiểu điều đó hay không? Nhưng nhạc sĩ Phạm Duy dường như lại hiểu thấu nỗi niềm tâm sự rất phụ nữ này, do đó ông đã viết lại thành câu hát: Nhưng thuyền em buộc trên sông HậnAnh chẳng quay về với trúc tơNgày tháng tỳ bà vương ánh nguyệtMộng héo bên song vẫn đợi chờ Người bàn bà dù giận chồng, ôm con đi, vẫn nuôi hy vọng rằng người chồng sẽ mau chóng tìm tới hai mẹ con. Nhưng ngày tháng trôi qua mà cũng chỉ có những đêm vò võ ôm con đợi chồng, thân thể mệt mỏi, tàn tạ, tâm trí héo mòn mà chồng thì biền biệt mãi“chẳng quay về với trúc tơ”. Hỏi sao mà không “hận”? Sau vài năm chờ đợi trong vô vọng, không tin tức, chênh vênh, cô độc giữa tháng ngày loạn lạc, Tuyết Khanh đi bước nữa, rồi theo chồng vào Nam năm 1954. Đó cũng là năm Hoàng Cầm quay lại Hà Nội tìm vợ cũ và con nhưng không kịp gặp mặt. Sau này, Hoàng Cầm tìm lại được con gái nhưng hình như ông chưa một lần được tái ngộ với Tuyết Khanh. Tan vỡ trong mối tình với Tuyết Khanh có lẽ cũng khiến Hoàng Cầm sau này ít nhiều day dứt. Vậy nên, thay vì để thi sĩ làm một người tình chủ động quay lưng, chủ động đón nhận sự mất mát, cô độc trong niềm tuyệt vọng không thể hồi cứu như trong lời thơ xưa của Hoàng Cầm: Nếu có ngày mai anh trở gótQuay về lãng đãng bến sông xaThì em còn đấy hay đâu mất?Cuối xóm buồn teo một tiếng gà… Thì nhạc sĩ Phạm Duy lại để chàng thi sĩ trở thành một kẻ bị động, kẻ đợi chờ, đợi chờ tình yêu, đợi chờ sự tha thứ nhưng là một kẻ đợi chờ mang tình yêu và hy vọng Nếu có ngày nào em quay gótLui về thăm lại bến Thu xaThì đôi mái tóc không còn xanh nữaMây bạc trăng vàng vẫn thướt tha… Bởi trong tận đáy lòng mình, nhạc sĩ hẳn cũng cầu mong cho người bạn Hoàng Cầm của mình có thể “long phụng sum vầy” với người xưa, dù rằng “đôi mái tóc không còn xanh nữa”. Nhưng “bến Thu xa” vẫn còn đó, vẫn lặng lẽ ghi dấu một mối tình nổi trôi theo thời cuộc và “mây bạc trăng vàng” chẳng phải “vẫn thướt tha” đó sao… Bài: Niệm QuânBản quyền bài viết của nhacxua.vn Phạm Duy viết về mùa Xuân rất nhiều. Ở đây, tôi xin nêu một vài cảm nhận về mùa Xuân... Trong số những ca khúc viết thời đi kháng chiến của nhạc sĩ Phạm Duy, hầu hết là những ca... Những ca khúc tân nhạc viết về Mùa Xuân được sáng tác vào đầu những năm 1950 vốn không phải... Trong tân nhạc Việt Nam, nhạc sĩ Phạm Duy có thể không phải là người tài năng nhất, không phải... Sau đây là bài viết của cố danh ca Quỳnh Giao nói về Đường Chiều Lá Rụng, một ca khúc... Sau khi vào tới miền Nam, hát xong tại Sài Gòn, gánh hát Đức Huy khởi sự xuống Lục tỉnh.... © 2020NhacXua.VN- Nhạc Xưa Thời Báo.
Quê hương là chùm khế ngọt…
Vào đầu thập niên 1990 khi bài thơ “Bài Học Đầu Cho Con” của nhà thơ Đỗ Trung Quân được nhạc sĩ Giáp Văn Thạch phổ thành bài hát nổi tiếng tên làQuê Hương, cho đến nay vẫn là bài hát tiêu biểu về tình quê hương đất nước: Quê hương là chùm khế ngọtCho con trèo hái mỗi ngày… Từ trong cũng như ngoài nước, bài thơ, bài hát này đã khơi động mạnh mẽ tâm trạng nhớ quê của hàng triệu người Việt xa xứ, bởi lời thơ tưởng chừng bình dị nhưng lại rất khéo léo gợi tình quê hương qua hình ảnh quen thuộc của người mẹ Việt Nam. Tuy nhiên bài thơ này của Đỗ Trung Quân cũng bị nhận không ít lời phê phán gay gắt, nhất là những người đang ở xa đất nước bởi câu cuối kết thúc của bài thơ. Người nghe thật sự bị hụt hẫng, khi đang trong tâm trạng bồi hồi với những hình ảnh quen thuộc thân thương trong ký ức, bỗng dưng ở cuối bài thơ có một lời nghiêm khắc vang lên như kết án những con người lưu lạc: Quê hương nếu ai không nhớSẽ không lớn nổi thành người… Chính tác giả của bài thơ này đã nói rằng câu cuối cùng đó không phải là của ông viết, mà là người khác đã thêm vào. Trong một lần trả lời phỏng vấn đài RFA, nhà thơ Đỗ Trung Quân nói rằng bài thơ“Bài Học Đầu Cho Con”được đăng lần đầu trên báo Khăn Quàng Đỏ vào năm 1986, đề tặng bé Quỳnh Anh (là con của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh) khi đó mới một tuổi. Khi bài thơ được đăng, người biên tập của tờ báo Khăn Quàng Đỏ lúc ấy là Việt Nga đã bỏ một vài đoạn và thêm vào một câu, chính là câu cuối cùng:Sẽ không lớn nổi thành người. Chính vì vậy, theo Đỗ Trung Quân, câu cuối cùng đó không phải là ông viết, mà kết thúc bài thơ được ông bỏ lửng như sau: Quê hương mỗi người chỉ mộtNhư là chỉ một mẹ thôiQuê hương nếu ai không nhớ… Trong tập thơ Cỏ Hoa Cần Gặp năm 1991, Đỗ Trung Quân đã đăng lại nguyên tác bài thơ mà ông sáng tác (phiên bản không bị báo Khăn Quàng Đỏ chỉnh sửa) như sau: Quê hương là gì hở mẹMà cô giáo dạy phải yêuQuê hương là gì hở mẹAi đi xa cũng nhớ nhiều Quê hương là chùm khế ngọtCho con trèo hái mỗi ngàyQuê hương là đường đi họcCon về rợp bướm vàng bay Quê hương là con diều biếcTuổi thơ con thả trên đồngQuê hương là con đò nhỏÊm đềm khua nước ven sông Quê hương là cầu tre nhỏMẹ về nón lá nghiêng cheLà hương hoa đồng cỏ nộiBay trong giấc ngủ đêm hè Quê hương là vàng hoa bíLà hồng tím giậu mồng tơiLà đỏ đôi bờ dâm bụtMàu hoa sen trắng tinh khôi Quê hương mỗi người chỉ mộtNhư là chỉ một mẹ thôiQuê hương nếu ai không nhớ… Khi sáng tác thành ca khúcQuê Hương, nhạc sĩ Giáp Văn Thạch lại phổ từ bài thơ phiên bản năm 1986, nên vẫn có câu cuối “Sẽ không lớn nổi thành người” như chúng ta vẫn thường được nghe. Đỗ Trung Quân chia sẻ thêm về thời điểm sáng tác bài thơ. Lúc đó ông chơi thân với nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Giai đoạn đó ai cũng nghèo, không có gì để làm quà cho con gái của bạn là bé Quỳnh Anh, nên Đỗ Trung Quân đã viết một bài thơ với thể thơ dễ thuộc, dễ nhớ, đó là thơ 6 chữ, với những hình ảnh rất gần gũi: cây khế, cầu tre, con diều… để tặng cho cô bé 1 tuổi. Tác giả bài thơ cho biết ông đã hình dung rằng sau này Quỳnh Anh lớn lên, nếu có đi khắp nơi thì những hình ảnh quê hương đất nước đó luôn mang theo bên mình. Tuy nhiên sau đó, một cách vô tình, bài thơ đã mang một số phận đặc biệt, một “sứ mệnh chính trị” nằm ngoài ý muốn của tác giả. Mời bạn nghe lại ca khúc Quê Hương qua tiếng hát Bảo Yến: Click để nghe ca sĩ Bảo Yến hát Quê hương là chùm khế ngọtCho con trèo hái mỗi ngàyQuê hương là đường đi họcCon về rợp bướm vàng bay Quê hương là con diều biếcTuổi thơ con thả trên đồngQuê hương là con đò nhỏÊm đềm khua nước ven sông Quê hương là cầu tre nhỏMẹ về nón lá nghiêng cheQuê hương là đêm trăng tỏHoa cau rụng trắng ngoài thềm Quê hương mỗi người chỉ mộtNhư là chỉ một Mẹ thôiQuê hương nếu ai không nhớSẽ không lớn nổi thành người Bài: Đông KhaBản quyền bài viết của nhacxua.vn Ngày 22/8/2024, khi ở tuổi 61, Trường Vũ - ca sĩ nổi tiếng với các ca khúc "Thân phận nghèo",... Giai điệu Bolero, với xuất xứ từ các thể loại nhạc như Rumba, Habanera, Valse và Tango, đã du nhập... Việc tặng bông trong các buổi đờn ca tài tử đã trở nên phổ biến trong những thập kỷ gần... Trong bài hát "Chiều Trên Phá Tam Giang" của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh có câu: "Giờ này Thương Xá... Trong những thập niên 1950, 1960 và 1970, hình ảnh những chiếc taxi hai màu xanh - trắng (hoặc vàng... Những ai từng học ở trường Đại học Văn Khoa xưa, nay là trường Đại học Khoa học Xã hội... © 2020NhacXua.VN- Nhạc Xưa Thời Báo.
Tuyệt Phẩm Thơ Phổ Nhạc
Xem tất cảKho Tàng Lưu Trữ
Tác phẩm tiêu biểu
Xem tất cảFeatured Story
Diễm xưa
Tổng quan “Diễm xưa” là tình khúc tiền chiến diễm lệ và nổi tiếng nhất của Trịnh Công Sơn, sáng tác năm 1960 tại cố đô Huế. Tác phẩm lấy cảm hứng từ...
Bài viết nổi bật
Mới cập nhật
Bao Giờ
Tác phẩm mới được tổng hợp và đưa vào hệ thống.
Tác phẩm
Mới cập nhật
Ba Mươi Năm
Tác phẩm mới được cập nhật vào kho lưu trữ kỹ thuật số.
Tác phẩm
Góc Kiến Thức
Ngày này năm xưa
Tháng 5 năm 2014: Hiện tượng "Chắc ai đó sẽ về" làm khuynh đảo các bảng xếp hạng V-Pop, đồng thời mở ra cuộc tranh luận lớn nhất về vấn đề bản quyền trong lịch sử âm nhạc Việt Nam.
Bạn có biết?
Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại gia tài âm nhạc đồ sộ với hơn 600 ca khúc, trong đó phần lớn là các bản tình ca buồn.
Kỷ lục Âm nhạc
- 🏆 Nghệ sĩ nam có nhiều MV trăm triệu view nhất: Sơn Tùng M-TP
- 🏆 Cống hiến nhiều nhất: Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
Kết nối nghệ sĩ & Tác phẩm
NETWORK HIGHLIGHT
Làn Sóng Xanh Era
Khám phá mạng lưới kết nối giữa các nhạc sĩ và ca sĩ định hình âm nhạc đại chúng Việt Nam những năm 1990-2000.
Khám phá bản đồ
Bộ sưu tập
Giai Thoại & Câu Chuyện
Những câu chuyện thâm cung bí sử, hoàn cảnh sáng tác phía sau những bài hát bất hủ.
Bộ sưu tập
Thơ Phổ Nhạc
Sự giao thoa tuyệt đẹp giữa thi ca và âm nhạc. Những bài thơ được chắp cánh bởi giai điệu.
Bộ sưu tập đặc biệt
Giai đoạn vàng trước 1975
Một góc nhìn sâu sắc về các trào lưu âm nhạc đa dạng đã nảy nở tại Sài Gòn.